Âşık ile Sevgili
Bu kısa ama son derece derin kıssa, vahdet-i vücud anlayışının en güzel ifadelerinden biridir.
Hikayenin Anlatımı
Bir âşık yıllarca sevdiğinin kapısını çaldı. Kapıdan bir ses yükseldi: "Kim o?"
Âşık cevap verdi: "Benim, senin aşığın, senin hasretinle yanan."
Kapı açılmadı.
Âşık yıllarca ayrılık çekti, olgunlaştı, yanıp kül oldu. Sonra tekrar geldi ve kapıyı çaldı.
"Kim o?" diye soruldu yine.
Bu sefer âşık sadece şunu dedi: "Senin."
Ve kapı açıldı.
Öğretisi
Mevlânâ bu kıssayla vahdet sırrını anlatır: Gerçek aşkta "ben" ortadan kalkar. Aşık ile sevgili bir olur. Allah ile kul arasındaki ilişkide de bu böyledir — "ben" var olduğu sürece kapı açılmaz. "Ben" yok olduğunda, yani insan gerçekten Allah'a teslim olduğunda, kapı açılır.
Bu kıssa, tasavvufun özünü tek bir diyalogla özetler: Benliği bırakmak.