Mesnevi
Farsça · 6 Cilt · ~1258–1273
Bir eser, yüzyıllar boyunca yeni nüshalar
1488–1489 tarihli bir Mesnevî, metnin kitap sanatları içindeki yolculuğunu görünür kılıyor.
Public Domain / CC0 · Kaynak · Lisans
Görseller yeniden boyutlandırılıp WebP biçimine dönüştürüldü; kırpılmadı.
Metnin yaşı ile nüshanın yaşı
Mevlânâ’nın on üçüncü yüzyılda ortaya koyduğu bir eserin daha sonraki yüzyıllarda çoğaltılmış pek çok nüshası vardır. Buradaki yaprak, The Met’in 13.228.12 numaralı yazmasından alınmıştır. Nüshanın tarihi, eserin ilk yazılış tarihi değildir. Sayfanın süslemesi de kendi üretildiği çevrenin tercihlerini yansıtır.
Sadece yazıdan oluşmayan bir kitap
Yazma kitapta kâğıt, hat, tezhip ve cilt bir araya gelir. Bu unsurlar okumanın maddî çevresini gösterir; metnin anlamını tek başına belirlemez. Bezemenin etkileyiciliği, kullanılan metnin hangi nüshaya dayandığını veya çevirinin ne kadar güvenilir olduğunu açıklamaz. Bu iki soruyu birbirinden ayırarak araştırın.
Eserleri türlerine göre karşılaştırın
Mesnevî’nin hikâyeli öğretici yapısı ile Dîvân-ı Kebîr’in lirik şiirlerini aynı okuma beklentisiyle ele almayın. Fîhi mâ fîh sohbetlerin derlenmesi, Mektûbât mektuplar, Mecâlis-i Seb‘a ise vaaz meclisleri üzerinden farklı birer metin dünyası açar. Başlangıç için bir tür seçip kullanılan neşrin ve çevirmenin bilgilerini kaydedin.
- Mesnevî’nin temel yapısı
- 6 defter
- Görseldeki nüshanın tarihi
- 1488–1489
- The Met koleksiyon numarası
- 13.228.12
Mesnevi Hakkında
Mevlânâ Celaleddin-i Rumi'nin hayatının son 15 yılında (1258–1273) Hüsameddin Çelebi'nin teşvikiyle kaleme aldığı Mesnevi, dünya edebiyatının şahikalarından biridir.
Yazılış Hikayesi
Hüsameddin Çelebi bir gün Mevlânâ'ya gelerek insanların Senai ve Attar gibi büyük şairlerin eserlerini çok sevdiğini anlattı. Mevlânâ başlığının içinden bir kağıt çıkardı — ilk 18 beyit çoktan yazılmıştı. Ve o andan itibaren Mesnevi akmaya başladı.
Yapısı
Mesnevi 6 cilt (defter) ve 26.660'tan fazla beyitten oluşur. Her cilt farklı bir tema etrafında şekillenir ancak hikaye içinde hikaye tekniğiyle tüm ciltler birbirine bağlanır.
İçeriği
Eserde derin tasavvuf öğretileri, Hz. Peygamber ve önceki peygamberlere dair kıssalar, hayvan masalları, nefis terbiyesi üzerine öğütler ve ilahi aşkın terennümü iç içe geçmiştir.
Okuma geleneği
Mesnevî farklı dillerde tercüme ve şerhlerle okunur. Alıntı yaparken defter, beyit ve neşir bilgilerini birlikte belirtin.
Birbirinden farklı okuma dünyaları
Şiir ve nesir
Mesnevî’de anlatı ile açıklama iç içedir; Dîvân-ı Kebîr’de lirik söyleyiş öne çıkar. Fîhi mâ fîh ise sohbetlerin mensur derlemesidir. Bu tür farkları, bir eserden diğerine geçerken aynı okuma beklentisini taşımamak için dikkate alabilirsiniz.
Baskı seçerken
Çevirmen, yayınevi, yayın yılı, açıklama ve dizin gibi bilgileri karşılaştırın. Beyit numarası veren bir baskı, başka çevirilerle karşılaştırma yapmayı kolaylaştırır. Modern çevirinin ve baskıdaki görsellerin kullanım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynakça
Kaynak kontrolü: · Metin: site editoryası
Sık sorulanlar
Neden beyit sayıları farklı veriliyor?
Nüsha, neşir ve sayım tercihleri değişebilir. Kesin bir sayı kullanılıyorsa hangi baskıya dayandığı belirtilmelidir.